Bugün - 08 Ağustos 2020 Cumartesi
İstanbul 27°°C
Anasayfa
Hakkımızda
Künyemiz
Yeni Üye
Siyaset Gündem Ekonomi Duyurular Sağlık Yaşam Özel Makaleler Kültür Spor Özel Haber Siyaset Diğer »
 
Haber Detayları

‘Sur ancak gerçek sahipleriyle yeniden var olur’

Diyarbakır, Sur, Hevsel

Gündem Haberi - 05 Haziran 2019 Çarşamba - 20:55
Diyarbakır, Sur, Hevsel
Resmi küçültmek için üzerini tıklayın...

Yasak, yıkım ve inşaatlar, tarihi Sur ilçesinin hafızasını, çok kültürlü ve kimlikli yapısını üç yıldır kesintisiz siliyor. Sur’da olup bitenleri “facia” diye tanımlayan Arkeolog Nevin Soyukaya, Sur’u var etmenin tek yolunun yerinden edilen insanların dönüşünü sağlamaktan geçtiğini söyledi.

Diyarbakır’ın Sur ilçesinde 2 Aralık 2015’te ilan edilen sokağa çıkma yasağından sonra 104 gün süren çatışmalar sırasında enkaza dönen ilçenin 6 mahallesinde sokağa çıkma yasağı, yıkım ve inşaat sürüyor. Çatışmaların ardından başlayan yıkımda 7 bin yıllık geçmişe sahip ilçede, birçok tescilli yapı yıkımdan kurtulamadı. 2015 yılında UNESCO tarafından “Dünya Miras Alanı 1. Tampon Bölgesi” olarak Suriçi’nin tescillenmesi çalışmalarında yer alan Arkeolog Nevin Soyukaya, çatışmalı süreçten bugüne Sur’da yıkımla gelen değişimi ve bu yıkım politikasının amaçlarını anlattı.

Sur’un tarihi dokusundan geriye kalan devasa bir enkazdan sonra bugün dümdüz edilmiş alanlarda inşaatların yükseldiğini belirten Soyukaya, yaşanan tahribatın esas kaynağının ise çatışmaların son bulmasının ardından girişilen yıkım çalışmaları olduğunu vurguladı. Soyukaya, yıkımla kentin hafızasının ve demografik ile çok kültürlü yapısının hedef alındığına dikkat çekti.

ARKEOLOJİK KATMAN DA YOK EDİLDİ

Sur’un hafızasını doğrudan kaldırmaya dönük bilinçli politikaların uygulandığını belirten Soyukaya, “Sur’un şu anda getirildiği nokta bir trajedi, bir faciadır. Sur’un kültürel ve tarihi yapısı yok edildi. İnsansızlaştırıldı. Yaklaşık 3 yıldır abluka altındadır. Diyarbakırlı kendi mahallesine giremiyor. Sur inanılmaz boyutta değiştirilip dönüştürüldü. Çünkü 6 mahallenin tamamı yıkıldı. Hafriyatı tamamen Sur dışına atıldı. Dümdüz bir araziye dönüştürüldü. Tarihi doku yerinden kazınarak sökülüp atıldı. Yerinden kazınıyor olması var olanın ayağa kaldırmanın önünde en büyük engel. Mesela 2’inci Dünya Savaşı’nda yıkılan şehirler ayağa kaldırıldı. Çünkü izler vardı, belgesi vardı. Yerinden kazınması aslında geriye dönüşü engellemek adınadır. O da yetmedi altyapı çalışmaları bahanesiyle arkeolojik katmanlar da alt üst edildi. Suriçi 7 bin yıllık bir şehir. Aslında üst üste katmanlardan oluşan bir höyüktür. Günümüzde yaşam süren alanı olan bir yerdi, arkeolojik katman da yok edildi” şeklinde konuştu.

HEDEF DEMOGRAFİK YAPININ DEĞİŞTİRİLMESİ

Sur’da yaşayanların yerlerinde edilmesiyle kültürel kesintinin sağlandığı ve ardından yapılan tüm uygulamaların geri dönüşleri engellemeye yönelik olduğuna dikkat çeken Soyukaya, şunları söyledi: “Kamulaştırma kararıyla alandan zorla atılan, göçe tabi tutulan yaklaşık 25 bin insanın geri dönüşü engellenmiş oldu. Yine kamulaştırma kararıyla 2008’den beri hedefledikleri ama sivil toplum örgütlerinin, yerelin tepkisi ve karşı duruşları nedeniyle yapamadıkları kentsel dönüşümü yapma olanağı buldular. Suriçi’ndeki tahribatı ikiye ayırmak gerekiyor. Çatışmalarda da elbette çok ciddi tahribatlar aldı. Ancak geri dönülmesi mümkündü. Fakat asıl tahribatı ve geri dönüşü engelleyen uygulamalar, çatışma sonrası yıkım faaliyetleri ve yıkım sonrası inşa faaliyetleriyle gerçekleştirmiş oldular. En önemlisi insansızlaştırıp, demografik yapıyı tamamen değiştirmeye dönük, orada yaşayan kültürün taşıyıcıları olan dışarı çıkarılmasıyla da kültürel kesinti sağlanmış oldu. Bütün bunların üstüne tamamen kentin fiziki dokusuna, somut veya somut olmayan kültürel mirasına aykırı yapılaşmalarla, mekansal örgülerle kent ve toplum yeniden şekillendirmeye çalışılıyor. Ve burası bir dünya miras alanıdır.”

HEVSEL’DEKİ EKOSİSTEM TEHDİT ALTINDA

Sur’da yapılan yıkımın bir benzerinin Dicle Vadisi’ne de ulaştığını kaydeden Arkeolog Nevin Soyukaya, değerlendirmesini şöyle sürdürdü: “UNESCO sürecinde daha önce burada başlatılan Dicle Vadi Projesi sivil toplum örgütlerinin ve yerelin tepkisi sonucu iptal edilmişti. Bu proje yeniden gündeme getirildi. Oysaki biz Dicle Vadisi ve Hevsel Bahçeleri’ni kentin yanı başında binlerce yıldır işlevini değiştirmeden tarım alanı bir kırsal peyzaj olarak varlığını sürdüren biricik örnek diye sunmuştuk. Bu argümanla Dicle Vadisi dünya mirası olarak tescillenmişti. Şimdi o kırsal peyzajı tamamen kentsel peyzaja dönüştürerek değiştiriliyor. ‘Millet Bahçesi’ yapılıyor surların dibine. Millet Bahçesi faaliyetleri kapsamında surun hemen dibine inşaatlar yapılmasına tanık oluyoruz. Dicle Nehri kıyısından koparılıyor. Su topraktan ayrılıyor. Silvan Köprüsü’nden kuzeye doğru nehirde ‘ıslah’ adı altında iki kenarına duvarlar örülüyor. Burada var olan ekosistemin yaşam alanları yok edildi. Bütün o bataklıklar sazlıklar yok edildi. Bütün bir yaban yaşamın endemik türleri bu sazlık ve bataklık alanlar üzerinde yaşıyordu, yok edildi.

KENTİN HAFIZASI SİLİNİYOR

Kentin çoğulcu yapısını tekleştirmeye yönelik bir niyet var. Ve bunlar fiziki ortamın şekillendirilmesiyle gerçekleştirilmek isteniyor. Şehrin belleği silinmek isteniyor. Her şeyi değiştirip dönüştürürken aslında bunların çok öncenden planlandığı görülür oldu. Bunlar hafızanın silinmesine dair çok ciddi girişimlerdir. Bu kenti değiştirmeye ve dönüştürmeye dönük inanılmaz bir süreç yaşıyoruz. İnsansızlaştırarak, kültürün taşıyıcılarını alanın dışına çıkararak, yaşam ve kültür kesintiye uğratılıyor. Diyarbakır, 7 bin yıldır kesintisiz yaşam süren bir şehirdir. Bunun da kesintiye uğratılmasına dönük çabalar var. Asıl sorun buradadır. Bundan sonra kenti yeniden var etmek, kültürün devamlılığını sağlamak mümkün, ama bunu yapabilmenin tek yolu insanla gerçekleşebilecek bir şey, atılan insanların tekrardan oraya geçmesi gerekiyor. Orada tekrar bir yaşam kurması gerekiyor. Yine Diyarbakırlı halkın orada var olması gerekiyor. Orayı yine sahiplenmesi gerekiyor ama mülkiyetin el değiştirmesiyle bunun önüne geçiyorlar. Bunlar ciddi problemler. Kürt kültürünün ve bu kentin sahip olduğu çok kültürlülüğün yaşamasının engellenmesine dönük girişimlerdir. Burada birçok halkın kimliği yok ediliyor. Yerine tekçi bir anlayış yerleştirilmek isteniyor. Bu kent var oldukça ve kente sahip çıkıldıkça, hafızasını diri tutukça yeniden var etmek de mümkün tabi. Çünkü Sur Diyarbakır’ın çok kültürlü kalbi, benliği, geçmişi ve dolayısıyla geleceğidir.”

MA / Lezgin Akdeniz

 
Anahtar Kelimeler:Diyarbakır, Sur, Hevsel,
Kaynak / Editör
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu habere hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Gündem Haberleri
Armutlu'da Grup Yorum Konseri Afiş Çalışmaları Ve Mustafa Koçak İçin Yazılama
Ölüm Orucundaki Özgür Tutsak Didem Akman’ın Refakatçi Talebi Kabul Edilsin
Armutlu Halk Cephesi'nden Direnişler Ve Grup Yorum Konseri İçin Yazılama Ve Kuşlama Çalışmaları

Armutlu Halk Cephesi'nden Direnişler Ve Grup Yorum Konseri İçin Yazılama Ve Kuşlama Çalışmaları
Okmeydanı Halk Cephesi Açıklama: Grup Yorum Halktır Susturulamaz
Cephe Milisleri Bir Mayıs Mahallesi’nde Yazılama Yaptı
Okmeydanı Halk Meclisi Öncülüğü Tüm Halkı Uyuşturucuya Karşı Birleştiriyor
Alibeyköy’de Cepheliler Ölüm Orucu Direnişçileri İçin Yol Kapattı
Diğer Başlıklar

Adalet İçin Dayanışma Platformu'ndan Sarıgazi'de Ölüm Orucu Direnişleri İçin Sticker Çalışması
GRUP YORUM KONSERİ- FRANSA
Yunanistan Halk Cephesi Türkiye Konsolosluğu Önünde Adalet Eylemi
Avrupa Süryani Halk Meclisleri: 7 Ağustos Semile'de Süryani Halkına Yönelik Katliamı Anıyoruz
Armutlu'da Grup Yorum Konseri Afiş Çalışmaları Ve Mustafa Koçak İçin Yazılama
Ölüm Orucundaki Özgür Tutsak Didem Akman’ın Refakatçi Talebi Kabul Edilsin
Armutlu Halk Cephesi'nden Direnişler Ve Grup Yorum Konseri İçin Yazılama Ve Kuşlama Çalışmaları
Okmeydanı Halk Cephesi Açıklama: Grup Yorum Halktır Susturulamaz
Cephe Milisleri Bir Mayıs Mahallesi’nde Yazılama Yaptı
Okmeydanı Halk Meclisi Öncülüğü Tüm Halkı Uyuşturucuya Karşı Birleştiriyor
yorumcahaber1.com
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
(80 Online) 0,05ms